Промоција на кампања за превенција од малтретирање на деца/лица со интелектуална попреченост – „Живот како безбедна авантура“

Здружението за еманципација, солидарност и еднаквост на жените на Р. Македонија – ЕСЕ има 15 годишно искуство на континуирана работа на полето на сузбивање на семејното насилство во Македонија. Во соработка со претставниците од ресорните министерства и останатите граѓански организации инициравме и спроведовме низа процеси и активности кои резултираа со квалитативно нова состојба во врска со третманот на семејното насилство во нашата земја, и тоа :
– проблемот на сeмејното насилство не е веќе на маргините на општествените проблеми
– семејното насилство е инкриминирано
– постојат емпириски сознанија за обемот на појавата на семејното насилство
– воспоставен е систем за заштита на жртвите на семејно насилство
– постои официјална статистика за пријавени случаи на семејно насилство
– превземени се низа активности во насока на редуцирање и спречување на семејното насилство, меѓу кои протоколи за постапување на здравствените, социјалните работници и полицијата, како и унифицирање на позитивните практики во постапувањето во рамките на казнениот и граѓанско правниот систем за заштита
– воспоставени се повеќе видови на услуги за заштита на жртвите, како што се центрите за правна помош и психолошкото советувалиште за жените жртви на семејно насилство
– идентификувани и утврдени се приоритетните области, цели и активности на сите релевантни актери за спречување и превенција на семејното насилство за периодот 2008-2011 година итн.

Овој напредок и досега постигнатите резултати претставуваат поттик за преземање на идни акции во насока на спречување на семејното насилство. Впрочем потребата од континуирана работа на овој проблем ја потврдуваат и резултатите од нашето последно истражување за семејно насилство: “Живот во сенка”, објавено во 2007 година, кои укажуваат на висока застапеност, односно широка распространетост на трите вида на насилство врз жените во нашата земја. Највисоко застапен вид на насилството е психолошкото, дури половина од жените во земјава трпат ваков вид на насилство, секоја петта жена е жртва на физичко, а секоја десетта жена е жртва на сексуално насилство.

Кога станува збор за третманот на семејното насилство врз лицата со попреченост во нашата земја за жал со ваква квалитативно нова состојба не можеме да се пофалиме. Токму поради ова, Здружението ЕСЕ оваа година се приклучи кон пионерските напори на републичкиот центар за поддршка на лица со интелектуална попреченост – Порака за интервенирање и превенција по однос на насилството врз деца и лица со интелектуална попреченост.

Насилството врз жените со попреченост покрај видовите на насилство вообичаено присутни кај останатите жени, се манифестира преку специфични форми на насилство кои се карактеристични само за нив. На пример, сексуалното насилство врз жените со попреченост подразбира и присилна стерилизација или присилен абортус. Физичкото насилство може да се манифестира како одземање на средствата за движење или преуредување на околината со што се зголемува ризикот за слободно движење на овие лица. Непреземањето на одредени дејствија, исто така се конститутивни елементи на насилството врз овие лица. Да не заборавиме дека како резултат на насилство секое лице може да стане лице со попреченост.

Како резултат на ваквите состојби, жените со попреченост – жртви на семејно насилство живеат живот обременет со три вида на дискриминација. За волја на вистината попреченоста не е таа која ги поставува овие жени во ранлива позиција, туку тоа е отсуството на соодветен општествен одговор кон потребите и положбата на лицата со попреченост.

Имено, и покрај високата застапеност на насилството врз овие жени, воопшто, системите за заштита се уште се недостапни или несоодветно постапуваат за да ги задоволат потребите на лицата со попреченост. Истражувањата покажуваат дека некои жени со попреченост имаат потешкотии да го препознаат насилството кое се врши над нив. Многу од нив имаат многу лимитиран или никаков пристап до потребните информации за препознавање и пријавување на насилството. Вредно е да се напомене дека насилството врз жените со попреченост не се врши само од страна на нивните партнери, туку и од страна на оние кои се грижат за нив.

Отсуството на соработка помеѓу организациите кои нудат помош и поддршка на жртвите на семејно насилство и организациите кои работат на заштита на правата на лицата со попреченост, дополнително ја влошува и онака лошата состојба на жените со попреченост – жртви на семејно насилство. Но, покрај отсуството на соработка, недоволната меѓусебна запознаеност на организациите кои работат на заштита на правата на лицата со попреченост и организациите кои нудат помош и поддршка на жртвите на семејно насилство, исто така во голема мера придонесува кон несоодветната помош и поддршка.

Токму поради овие потешкотии и пречки со кои се соочува жената со попреченост – жртва на семејно насилство, потребно е да се изгради соодветен и ефикасен систем за заштита кој ќе овозможи почитување на нивното достоинство и независност.

Во насока на системски, а со тоа и суштествени промени во сегашниот третман на појавата на насилство врз лицата со попреченост во нашата земја, подразбираме преземање на акции кои значат менување на сегашните карактеристики на третманот на семејното насилство врз лицата- жените со попреченост, односно делување на следните проблеми/појави:
– маргинализација на проблемот
– недоволно познавање на појавата
– отсуство на официјални податоци
– отсуство на емпириски сознанија
– несоодветна официјална реакција на институциите
– неинклузивен пристап на системите за заштита и
– отсуство на соработка помеѓу организациите кои нудат помош и поддршка на жртвите на семејно насилство и организациите кои работат на заштита на правата на лицата со попреченост.